Γρίπη και διαβήτης: γιατί οι διαβητικοί κινδυνεύουν να νοσήσουν σοβαρότερα

Γιατί οι διαβητικοί κινδυνεύουν να νοσήσουν σοβαρότερα από γρίπη

Ακόμη και όταν ο διαβήτης είναι καλά ρυθμισμένος, τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη έχουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο σοβαρής γρίπης σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Σύμφωνα με στοιχεία από το CDC, περίπου το 30% των ενηλίκων που νοσηλεύονται για γρίπη έχουν διαβήτη¹. Παλαιότερη μελέτη στον Καναδά, κατά την πανδημία γρίπης Α(H1N1) του 2009, έδειξε περίπου τριπλάσιο κίνδυνο νοσηλείας και περίπου τετραπλάσια πιθανότητα εισαγωγής σε ΜΕΘ σε άτομα με διαβήτη, σε σύγκριση με άτομα χωρίς διαβήτη².

Η απάντηση στο γιατί συμβαίνει αυτό βρίσκεται κυρίως στο ανοσοποιητικό σύστημα. Η χρόνια υπεργλυκαιμία αλλά και οι μεταβολικές διαταραχές που συνοδεύουν τον διαβήτη επηρεάζουν δυσμενώς τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος³. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι είτε η καθυστερημένη είτε η λιγότερο αποτελεσματική ανοσιακή απάντηση και κάθαρση των παθογόνων, με αυξημένη πιθανότητα επιπλοκών, όπως για παράδειγμα η πνευμονία (αναλυτικότερα στην ειδική ενότητα στο τέλος του κειμένου).

Η πρόληψη ξεκινά από τα βασικά: συχνό πλύσιμο χεριών, αποφυγή στενής επαφής με άτομα που πάσχουν από γρίπη και κάλυψη κατά τον βήχα. Το πιο αποτελεσματικό όμως μέτρο παραμένει ο ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός. Μελέτη στην Ισπανία σε διαβητικούς ασθενείς έδειξε ότι ο εμβολιασμός μειώνει κατά περίπου 46% τον κίνδυνο νοσηλείας από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη. Επιπλέον, η μελέτη έδειξε ότι και ο εμβολιασμός σε προηγούμενες περιόδους συσχετιζόταν με διατήρηση της προστασίας έναντι νοσηλείας⁴. Συστηματική ανασκόπηση καταλήγει ότι ο εμβολιασμός μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο νοσηλείας και μειώνει τα ποσοστά θνησιμότητας, ιδίως στις ηλικίες άνω των 65 ετών⁵.

Ο γλυκαιμικός έλεγχος αποτελεί σημαντικό παράγοντα που σχετίζεται με τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης. Μεγάλη μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο, με δεδομένα εκατοντάδων χιλιάδων ασθενών με διαβήτη τύπου 1 και τύπου 2, έδειξε ότι η κακή γλυκαιμική ρύθμιση (υψηλή HbA1c) και η σοβαρή παχυσαρκία συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο νοσηλείας για γρίπη, πνευμονία και COVID-19, με τη συσχέτιση να είναι εντονότερη στους νεότερους ασθενείς, κάτω των 70 ετών⁶. Με απλά λόγια, η κακή γλυκαιμική ρύθμιση συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης, γεγονός που καθιστά τη ρύθμιση του διαβητικού, μαζί με τον εμβολιασμό, σημαντικό μέρος της προληπτικής φροντίδας.

Takeaway messages (για γιατρούς και επαγγελματίες υγείας)

1. Ο ΣΔ (τύπου 1 και 2) αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για σοβαρή γρίπη, με ~30% των νοσηλευόμενων με γρίπη ενηλίκων να έχουν ΣΔ¹.
2. Σε πανδημική γρίπη Α(H1N1) του 2009, ο διαβήτης συσχετίστηκε με περίπου τριπλάσιο κίνδυνο νοσηλείας και περίπου τετραπλάσιες odds εισαγωγής σε ΜΕΘ².
3. Η χρόνια υπεργλυκαιμία επηρεάζει πολλές λειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος κάνοντάς το λιγότερο αποτελεσματικό — δείτε αναλυτικά την ειδική ενότητα στο τέλος του κειμένου³.
4. Ο εμβολιασμός μειώνει τον κίνδυνο νοσηλείας κατά ~46% έναντι εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης, με χαμηλότερες πιθανότητες νοσηλείας στους εμβολιασμένους ασθενείς με επιβεβαιωμένη λοίμωξη (aOR 0,35)⁴.
5. Ο εμβολιασμός σε προηγούμενες περιόδους συσχετίστηκε επίσης με διατήρηση της προστασίας έναντι νοσηλείας⁴.
6. Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) και ο ΔΜΣ συσχετίζονται ανεξάρτητα με τη σοβαρότητα λοίμωξης (νοσηλεία για γρίπη/πνευμονία/COVID-19), με ισχυρότερη μάλιστα συσχέτιση σε ασθενείς <70 ετών⁶.
7. Η σωστή ρύθμιση του γλυκαιμικού ελέγχου πριν τη σεζόν γρίπης αποτελεί σημαντικό, ανεξάρτητο μέρος της προληπτικής φροντίδας, πέρα από τον εμβολιασμό.
8. Πρακτικά: έγκαιρος εμβολιασμός (Σεπτέμβριος–Νοέμβριος), επανεκτίμηση γλυκαιμικού ελέγχου στο φθινοπωρινό ραντεβού, ενημέρωση για sick-day rules.

Πώς επηρεάζει ο σακχαρώδης διαβήτης γενικότερα το ανοσοποιητικό σύστημα;

Σύμφωνα με μια πρόσφατη ανασκόπηση του 2025, η χρόνια υπεργλυκαιμία επηρεάζει τόσο την έμφυτη όσο και την επίκτητη ανοσία: διαταράσσει τη λειτουργία μακροφάγων, ουδετερόφιλων και ΝΚ-κυττάρων (τα «πρώτα κύτταρα» που αναγνωρίζουν και επιτίθενται στα παθογόνα), το σύστημα συμπληρώματος και την παραγωγή κυτταροκινών, ενώ παράλληλα μεταβάλλει τη δράση των CD4+ και CD8+ Τ-λεμφοκυττάρων, των ρυθμιστικών Τ-κυττάρων και των Β-λεμφοκυττάρων που χτίζουν την πιο εξειδικευμένη άμυνα³ του οργανισμού μας. Το σύνολο αυτών των μεταβολών διευκολύνει τη χρόνια υποκλινική φλεγμονή, την αδυναμία έγκαιρης κάθαρσης παθογόνων και τελικά την αυξημένη ευαισθησία σε λοιμώξεις, όπως η γρίπη.

Βιβλιογραφία

1. CDC. Flu and People with Diabetes. Ενημέρωση 1/9/2026. cdc.gov/flu/highrisk/diabetes.html
2. Allard R, et al. Diabetes and the severity of pandemic influenza A (H1N1) infection. Diabetes Care 2010;33(7):1491-3. DOI: 10.2337/dc09-2215
3. Saadh MJ, et al. Immune cell dysfunction: a critical player in development of diabetes complications. Curr Res Transl Med 2025;73(3):103510. DOI: 10.1016/j.retram.2025.103510
4. Martínez-Baz I, et al. Effect of influenza vaccination in preventing laboratory-confirmed influenza hospitalization in patients with diabetes mellitus. Clin Infect Dis 2021;73(1):107-114. DOI: 10.1093/cid/ciaa564
5. Dos Santos G, et al. Immunogenicity, safety, and effectiveness of seasonal influenza vaccination in patients with diabetes mellitus: a systematic review. Hum Vaccin Immunother 2018;14(8):1853-1866. DOI: 10.1080/21645515.2018.1446719
6. Hopkins R, et al. Risk factor associations for severe COVID-19, influenza and pneumonia in people with diabetes: UK population-based cohort study. BMJ Open 2024;14(1):e078135. DOI: 10.1136/bmjopen-2023-078135